
Ynni a chymunedau
Mae ein gwaith gyda chymunedau sy’n wynebu unigedd ac anfantais yn digwydd ar sawl ffurf. Ond wrth ei wraidd mae’r nod i gefnogi a grymuso pobl leol i fynd i’r afael â’r materion ynni y mae eu cymuned yn eu hwynebu.
Ei gadw’n lleol i gefnogi newid ar lawr gwlad
Mae tlodi bwyd a thanwydd, ychydig o gyflogaeth leol, ynysu gwledig, a mynediad annibynadwy at wasanaethau a thrafnidiaeth yn golygu bod pobl yn cael trafferth – a gall hynny arwain at ynysu pellach ac iechyd corfforol a meddyliol gwael.
Mae gennym flynyddoedd lawer o brofiad o weithio i gefnogi cymunedau yng Nghymru a Lloegr i ddod yn gynaliadwy, trwy gynlluniau adfywio cyfannol, sy’n seiliedig ar leoedd, sy’n eu helpu i adeiladu ar eu cryfderau a’u diwylliant, gan greu dyfodol parhaol a hunangynhaliol.
Rydym yn gweithio gyda chymunedau ynysig a difreintiedig – yn enwedig ar draws cefn gwlad Cymru – gan eu helpu i ddeall eu cryfderau presennol, nodi a blaenoriaethu’r materion sy’n eu hwynebu, a datblygu camau gweithredu ar lawr gwlad i fynd i’r afael â nhw. Mae’r dulliau hyn yn ymgorffori sgiliau a phrofiad newydd sy’n dechrau mynd i’r afael ag achosion, nid symptomau tlodi gwledig yn unig.

Ymdeimlad o le
Yn allweddol i’n llwyddiant mae sgil ein cydlynwyr lle, nad ydynt wedi’u parasiwtio i mewn o HQ, ond sy’n treulio blynyddoedd gyda’r cymunedau y maent yn eu cefnogi.
Maent yn gyfathrebwyr medrus, yn meithrin ymddiriedaeth ar lawr gwlad ac yn rhannu ein profiadau yn hyderus gyda’r rhai sy’n gwneud penderfyniadau i ddylanwadu ar bolisi cenedlaethol.
Agwedd ‘gyd-gynhyrchu’ sydd gennym. Yn hytrach nag awgrymu newidiadau i dref neu ardal, gweithiwn yn agos â chymunedau i adnabod eu hasedau, bylchau a chyfleoedd, gan eu helpu i drawsffurfio eu syniadau’n brosiectau tan arweiniad y gymuned.

Lle rydym yn gweithio
Mae Cymunedau YnNi yn rhaglen bum mlynedd (2024-2029) sy’n cefnogi deg cymuned yng Nghymru a Lloegr i ddatblygu atebion ar lawr gwlad i’w problemau ynni, gan eu gwneud yn fwy gwydn i newid yn yr hinsawdd a phrisiau ynni amrywiol.
Cefnogi grwpiau cymunedol ym Mhowys i wireddu eu gweledigaeth o gynhyrchu ynni solar ffotofoltäig sy’n eiddo i’r gymuned.
Rydym yn darparu canllawiau i sicrhau bod penderfyniadau’n cael eu gwneud gan y gymuned, a bod cynhyrchu lleol o fudd i bobl leol – yn enwedig y rhai sydd fwyaf mewn perygl o dlodi tanwydd.
Mae Cam 1 yn cynnwys astudiaethau cwmpasu a dichonoldeb i benderfynu ar y cynlluniau mwyaf hyfyw.
Bydd pum grŵp yn derbyn cefnogaeth i gael caniatâd perthnasol, datblygu modelau llywodraethu ac ariannol gyda’r nod o fod yn barod i fuddsoddi erbyn 2027, gyda chyfanswm o botensial i gynhyrchu 2.7mW o ynni.
Wedi’i ariannu gan Gronfa Pontio Cyfiawn ar gyfer Iawndal Ynni a’i gefnogi gan Gyngor Sir Powys.
Mae Windfall (a elwir yn swyddogol yn Ymddiriedolaeth Ynni Cymunedol Canolbarth Cymru neu YYCCC) yn gwmni nid-er-elw sy’n ceisio cysylltu incwm o ynni adnewyddadwy ag adfywio gwledig trwy brosiectau ynni cynaliadwy yng nghymunedau Canolbarth Cymru.
Cynigir yr arian fel grantiau ar gyfer prosiectau effeithlonrwydd ynni ac ynni adnewyddadwy i gymunedau, deiliaid tai, ffermwyr, ysgolion a busnesau ledled Canolbarth Cymru. Mae’r incwm sylfaenol yn cael ei ategu drwy arian cyfatebol o ffynonellau’r DU a’r UE i gynyddu capasiti ariannol y cynllun i’r eithaf.
Mae Severn Wye yn rheoli’r cynllun grantiau i ddosbarthu arian i gymunedau lleol.
Hanes o lwyddiant
Gyda rhyw 25 mlynedd o weithio ledled Cymru ar amrywiaeth o brosiectau cymunedol, ac yn ymestyn i mewn i Loegr yn ystod 2024, gallwn fanteisio ar ddyfnder ac ehangder profiad.
Ar 1 Hydref 2025 daeth The Hive yn elusen annibynnol , gan barhau i weithredu o’i chartref blaenorol yng nghanol Llandrindod, a gynhelir gan Gyngor y Dref.
Bydd y ganolfan yn parhau i fod wedi’i hymgorffori’n gadarn yn y gymuned leol, gan ddarparu cartref corfforol a theimlad o sefydlogrwydd ar gyfer amrywiaeth o brosiectau a chyfleusterau cymunedol, gan gynnwys y banc babanod, y gyfnewidfa wisgoedd a’r llyfrgell bethau.
Ewch i’r Hive ar Facebook
Cefnogodd ein rhaglen Dyfodol Gwledig saith mlynedd – a gwblhawyd ym mis Mehefin 2024 – 14 o gymunedau difreintiedig Cymru i ddatblygu camau gweithredu ar lawr gwlad i fynd i’r afael â’r problemau y maent yn eu hwynebu.
Cefnogodd ein ‘cydlynwyr lleoedd’ grwpiau cymunedol i flaenoriaethu’r materion yr oeddent am eu datrys. Fe wnaethon nhw weithio gyda nhw i nodi eu hasedau lleol presennol a datblygu a chyflawni prosiectau i fynd i’r afael â nhw.
Gallai grwpiau wneud cais am hyd at £140,000 gan Gronfa Gymunedol y Loteri Genedlaethol a llwyddon nhw i sicrhau £1.35 miliwn ychwanegol ar gyfer gwelliannau cyfalaf a chostau eraill – gan ddangos cryfder eu cynlluniau a’u sgiliau a’u hyder newydd i ‘werthu’ eu prosiectau i gyrff ariannu eraill.
Dysgwch fwy am bob cymuned a darllenwch adroddiad effaith Dyfodol Gwledig.
Yn ystod rhaglen saith mlynedd Creu Eich Gofod , buom yn gweithio gyda chwe grŵp yng Nghymru a oedd am wneud newid amgylcheddol trawsnewidiol yn eu cymunedau.
Wrth i bob prosiect esblygu, fe wnaethon ni ddatblygu rhwydwaith a helpodd y grwpiau i ddysgu gyda’i gilydd a rhannu llwyddiannau a methiannau. Yna fe wnaethon ni ddarparu cefnogaeth yn ôl yr angen ar gynllunio busnes ac ariannol, gyda phwyslais cynyddol ar helpu’r grwpiau i feddwl yn fasnachol fel y bydd eu prosiectau’n gynaliadwy y tu hwnt i oes y rhaglen.
Ariannwyd gan
Mae Ynys Môn / Ynys Môn yng Nghymru yn lleoliad unigryw am lawer o resymau; yn enwedig o ran y ffordd y mae ei chymunedau gwledig anghysbell yn profi bywyd yng nghornel fwyaf gogleddol Cymru.
Mae aelwydydd yr ynys yn dibynnu’n fawr ar danwyddau ffosil i gadw’n gynnes a sych gartref, a chan eu bod agos oll yn gymunedau anghysbell a gwasgaredig, mae ceir yn hanfodol – nid yn foeth.
Ag enillion llai na’r cyfartaledd ac allyriadau carbon mwy na’r cyfartaledd ledled aelwydydd Môn, mae ynni cynaliadwy’n her sy’n wynebu preswylwyr a’r amgylchedd fel ei gilydd.
Gyda chyllid gan yr asiantaeth fenter leol Menter Môn a’n partneriaid ymgysylltu cymunedol BRO, buom yn gweithio gyda dwy gymuned ar yr ynys i dreialu cynlluniau sy’n hyrwyddo effeithlonrwydd ynni ac ynni adnewyddadwy lleol.
Ariannwyd gan
Roedd Severn Wye yn bartner yn y prosiect arloesol hwn i ddatblygu ‘seilwaith gwyrdd’ a swyddi yng Ngwent dros dair blynedd. Seilwaith gwyrdd yw’r rhwydwaith o nodweddion naturiol a lled-naturiol, mannau gwyrdd, afonydd a llynnoedd sy’n rhyngblethu ac yn cysylltu ein pentrefi, trefi a dinasoedd. Mae’n darparu ardaloedd ar gyfer hamdden a bywyd gwyllt sy’n cyfrannu at ffyrdd iach o fyw ac sy’n hanfodol ar gyfer lliniaru effeithiau newid hinsawdd.
Arweiniwyd y bartneriaeth gan Gyngor Sir Fynwy , gan gydweithio â chynghorau Blaenau Gwent , Caerffili , Casnewydd a Thorfaen yn ogystal â Chyfoeth Naturiol Cymru , ac Ymchwil Coedwigaeth.
Mapiodd a dadansoddodd Severn Wye y seilwaith gwyrdd presennol, ffrydiau gwastraff ac anghenion rheoli tir, er mwyn nodi cyfleoedd i gyfoethogi’r amgylchedd lleol.
Roedd y manteision i gymunedau lleol yn cynnwys mynediad gwell at fannau gwyrdd gan gynnwys parciau trefol a gwledig, ar hyd llwybrau beicio, hawliau tramwy cyhoeddus, a choetiroedd.
Cefnogwyd y prosiect gan Gronfa Amaethyddol Ewrop ar gyfer Datblygu Gwledig: Ewrop yn Buddsoddi mewn Ardaloedd Gwledig ac fe’i hariannwyd gan Grant Galluogi Adnoddau Naturiol a Llesiant Llywodraeth Cymru.
14 o gymunedau gwledig ar draws 7 mlynedd
Edrychwch ar ein ffilm sy’n dathlu cyflawniadau pobl leol a gefnogir gan raglen Dyfodol Gwledig yng Nghymru
Cyllidwyr a phartneriaid
Enghreifftiau o’r cyllidwyr a’r partneriaid rydym yn gweithio gyda nhw ar hyn o bryd, yn ogystal â’r rhai rydym wedi gweithio gyda nhw ar raglenni wedi’u cwblhau
Darganfyddwch fwy
Os hoffech gael gwybod mwy am ein gwaith gydag ynni a chymunedau, i gymryd rhan neu ofyn i ni am gyfleoedd eraill, cysylltwch â ni.






